Teleradiologia: czym jest i jak działa w Polsce

Teleradiologia to zdalna ocena obrazów medycznych: obrazy badania trafiają przez system teleinformatyczny do lekarza radiologa pracującego poza miejscem badania, a podpisany opis wraca do placówki zlecającej. W Polsce jest to forma udzielania świadczeń zdrowotnych przewidziana w ustawie o działalności leczniczej i uregulowana osobnym rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Szpitale korzystają z niej przede wszystkim po to, żeby zapewnić całodobowy dostęp do opisów badań bez własnego radiologa na każdym dyżurze.

Czym jest teleradiologia

Teleradiologia rozdziela dwa etapy diagnostyki obrazowej, które tradycyjnie odbywały się w jednym miejscu. Badanie wykonuje placówka, która zapewnia personel, aparaturę i bezpieczeństwo pacjenta zgodnie z wymaganiami dla danego rodzaju badania. Obrazy w standardzie DICOM trafiają przez zabezpieczone połączenie do systemu teleradiologicznego, gdzie opis sporządza lekarz z kwalifikacjami wymaganymi dla danego rodzaju badania, na stanowisku opisowym odpowiednim do zakresu opisywanych badań.

Rozporządzenie o standardach teleradiologii obejmuje nie tylko opis badania. Usługą teleradiologiczną jest także ocena prawidłowości badania, ponowna ocena obrazu i wymiana opinii między lekarzem opisującym a lekarzem nadzorującym badanie albo lekarzem prowadzącym pacjenta (§ 4 pkt 1). Najczęściej chodzi jednak o opis: Telediagnosis opisuje zdalnie badania RTG, TK, MR i mammografię. Różnice między badaniami opisujemy w przewodniku po badaniach obrazowych.

Jak przebiega zdalny opis badania

1. Zlecenie. Personel placówki wykonuje badanie i zleca opis w swoim systemie RIS lub HIS albo w platformie teleradiologicznej. Od 2 kwietnia 2026 r. placówka przesyła wraz ze zleceniem skierowanie, informację o stanie zdrowia pacjenta, dokumentację medyczną, w szczególności poprzednie badania przy kontynuacji diagnostyki lub leczenia, oraz informację o zdarzeniach niepożądanych po podaniu środka kontrastującego, jeżeli dotyczy (§ 4 pkt 5).
2. Przesłanie obrazów. Obrazy trafiają do systemu teleradiologicznego przez szyfrowane połączenie z systemów, z których placówka już korzysta, po jednorazowym skonfigurowaniu wysyłki.
3. Przydział. Koordynatorki medyczne pilnują terminów i przydziału badania do radiologa z odpowiednimi kwalifikacjami; badania CITO mają pierwszeństwo.
4. Opis i podpis. Radiolog ocenia obraz i sporządza opis, który zawiera dane lekarza opisującego, w tym specjalizacje, numer prawa wykonywania zawodu i podpis elektroniczny (§ 5 ust. 2 pkt 7). Jeżeli jakość obrazu, sposób wykonania badania albo dane kliniczne nie wystarczają do oceny, lekarz odmawia opisu z uzasadnieniem (§ 6).
5. Powrót opisu. Opis wraca do placówki jako dokumentacja medyczna: do RIS lub HIS albo do platformy, w formacie PDF i jako dokument HL7 CDA.
6. Kontakt i kontrola jakości. Lekarz zlecający może porozmawiać z lekarzem opisującym albo zgłosić opis do ponownej oceny. Placówka zlecająca prowadzi stałą kontrolę jakości usług teleradiologicznych (§ 7); podział zadań z partnerem nie zwalnia żadnej ze stron z obowiązków wynikających z przepisów.

Tryby i czasy opisu

Czasy opisu określa umowa z placówką. W Telediagnosis standardowe czasy umowne to: CITO (RTG i TK) do 2 godzin od przyjęcia zlecenia w systemie teleradiologicznym, tryb pilny do 48 godzin, tryb planowy w terminie ustalonym z placówką. 97% opisów CITO dostarczono placówce w umownym czasie do 2 godzin (dane własne, 2017–09.2026; definicja terminowości: telediagnosis.pl/wyniki/).

Integracja z systemami szpitala

Obrazy przesyła się zawsze w standardzie DICOM. W wariancie podstawowym personel zleca opis i odbiera go w platformie teleradiologicznej; w Telediagnosis to połączenie uruchamia się w 1 dzień roboczy od instalacji urządzenia dostępowego. Integracja komunikatów HL7 dodatkowo przenosi zlecenia i opisy do własnego RIS lub HIS placówki; jej uruchomienie trwa od 3 dni roboczych do 3 tygodni, średnio około tygodnia (dane własne z wdrożeń Telediagnosis; czas liczony od instalacji urządzenia dostępowego w placówce; stan na 12.10.2026). Opis badania jest elektroniczną dokumentacją medyczną: w modelu współpracy Telediagnosis placówka przechowuje go w swoim repozytorium i indeksuje w Platformie P1. Co przygotowuje placówka i jak przebiega wdrożenie: Jak wygląda integracja DICOM i HL7.

Podstawa prawna teleradiologii w Polsce

Trzy przepisy wyznaczają ramy teleradiologii w świadczeniach zdrowotnych:

Teleradiologia jest dopuszczalna, gdy spełnione są wymagania organizacyjne rozporządzenia i warunki właściwe dla danego zakresu świadczeń. Szpital, który powierza opisy partnerowi teleradiologicznemu, zachowuje umowę z NFZ i odpowiedzialność za świadczenie; partner wykonuje opisy jako podwykonawca. Zgłoszenie podwykonawcy, warunki dla SOR, rozliczenie i obowiązek przekazywania miesięcznych zestawień obecności personelu w leczeniu szpitalnym od 1 listopada 2026 r. omawiamy w przewodniku Teleradiologia a kontrakt NFZ.

Bezpieczeństwo danych pacjentów

Role w przetwarzaniu danych ustala się dla rzeczywistego modelu współpracy. Jeżeli partner teleradiologiczny przetwarza dane pacjentów w imieniu placówki i na jej udokumentowane polecenie, działa jako podmiot przetwarzający, a relację reguluje umowa zgodna z art. 28 RODO. Przy ocenie partnera liczy się zakres certyfikatów: ISO/IEC 27001 certyfikuje system zarządzania bezpieczeństwem informacji organizacji, nie produkt, dlatego warto sprawdzić podmiot, zakres i ważność certyfikatu. Telediagnosis ma certyfikat ISO 9001, który dotyczy zarządzania jakością; certyfikat ISO/IEC 27001:2022 ma producent systemu Radpoint, z którego korzysta Telediagnosis. Numery, jednostki certyfikujące i terminy ważności podajemy w danych spółki.

Dlaczego szpitale korzystają z teleradiologii

Teleradiologia jest odpowiedzią na niedobór radiologów, przy którym w wielu placówkach sama rekrutacja nie wystarcza do zapewnienia ciągłości obsady. Raport AOTMiT z 22 września 2025 r. wskazuje wzrost liczby analizowanych świadczeń rezonansu magnetycznego i tomografii komputerowej finansowanych przez NFZ między 2017 a 2024 r. odpowiednio o około 2,2 mln i ponad 700 tys. (dane dotyczą zakresu świadczeń objętych analizą raportu). Według Centralnego Rejestru Lekarzy NIL na 30 czerwca 2026 r. zawód wykonywało 4 276 specjalistów radiologii i diagnostyki obrazowej, a wraz z lekarzami ze specjalizacją I stopnia 4 740 osób (zestawienie nr 4). Mniejszym szpitalom trudno zapewnić z własnych zasobów radiologa na każdym dyżurze, dlatego powierzają partnerowi opisy nocne, weekendowe i w trybie CITO, a czasem całość opisów. Koszty i porównanie modeli obsady: Koszt obsady radiologicznej; przykłady współpracy: studia przypadków.

Skala działalności Telediagnosis

Poniższe dane pokazują skalę działalności Telediagnosis. Nie opisują całego rynku teleradiologii ani udziału zdalnych opisów w diagnostyce szpitalnej.

Metodologię, serię roczną od 2017 roku i definicję terminowości publikujemy na stronie Wyniki i dane.

Jak wybrać partnera teleradiologicznego

Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić:

• czas opisu CITO zapisany w umowie, moment, od którego jest liczony, i sposób pomiaru,
• wpis partnera do RPWDL i ubezpieczenie OC,
• kwalifikacje i subspecjalizacje radiologów,
• sposób integracji z RIS i HIS oraz to, co musi przygotować placówka,
• podmiot, zakres i ważność certyfikatów bezpieczeństwa informacji,
• umowę powierzenia danych i podział ról,
• doświadczenie w umowach podwykonawczych z NFZ,
• dostępność koordynacji przez całą dobę i procedurę na wypadek awarii.

Pełną listę kryteriów z pytaniami do zadania partnerowi zawiera przewodnik Jak wybrać dostawcę teleradiologii.