HL7 (Health Level Seven): HL7 to rodzina międzynarodowych standardów wymiany danych klinicznych i administracyjnych między systemami informatycznymi w ochronie zdrowia. W radiologii najczęściej używa się komunikatów HL7 w wersji 2: zleceń badań oraz wyników, czyli opisów.
W teleradiologii: Integracja HL7 oznacza, że zlecenie wychodzi z systemu RIS lub HIS szpitala automatycznie, a podpisany opis wraca do tego samego systemu bez ręcznego przenoszenia; personel pracuje w swoim systemie, a platforma teleradiologiczna służy do uzupełniania danych, których integracja nie przekazuje. Telediagnosis wdrożyła ponad 80 integracji HL7; wdrożenie trwa od 3 dni roboczych do 3 tygodni od instalacji urządzenia dostępowego, średnio około tygodnia, zależnie od dostawcy systemu (liczba integracji: dane własne, stan na 23.09.2026; czas uruchomienia: dane własne z wdrożeń, stan na 12.10.2026).
Jak działa HL7
Nazwa pochodzi od siódmej, aplikacyjnej warstwy modelu sieci OSI: HL7 nie zajmuje się tym, jak dane płyną kablem, tylko tym, co znaczą. Komunikat HL7 w wersji 2 to tekst podzielony na segmenty i pola: segment PID niesie dane pacjenta, ORC i OBR dane zlecenia, OBX wyniki, a nagłówek MSH mówi, kto wysyła, do kogo i jakiego typu jest komunikat. W radiologii krążą przede wszystkim dwa typy: zlecenie badania (ORM, a w części nowszych wersji także OMI) i wynik (ORU). Gdy RIS rejestruje badanie, wysyła ORM; gdy radiolog podpisze opis, system opisowy odsyła ORU z treścią opisu.
Komunikaty przesyła się zwykle protokołem MLLP przez sieć wewnętrzną albo tunel VPN, a odbiorca odpowiada na każdy komunikat potwierdzeniem (ACK) z kodem przyjęcia albo błędu; brak potwierdzenia jest sygnałem do ponowienia, nie dowodem, że komunikat nie dotarł. To ważne w praktyce: potwierdzenia i ich brak są widoczne w logach po obu stronach, więc specyfikacja interfejsu określa, kto i jak reaguje na błąd albo brak odpowiedzi, zamiast domyślać się po godzinie, dlaczego badanie nie trafiło do opisu.
| Krok | Komunikat | Kto wysyła | Co zawiera |
|---|---|---|---|
| Rejestracja badania w RIS | ORM (zlecenie) | RIS albo HIS placówki | dane pacjenta, rodzaj badania, numer zlecenia, skierowanie, dane kliniczne, jeśli system je przekazuje |
| Wykonanie badania | obrazy DICOM (nie HL7) | aparat albo PACS | obrazy z tym samym numerem zlecenia, dzięki czemu platforma łączy je ze zleceniem |
| Zmiana statusu | komunikat statusowy uzgodniony w specyfikacji interfejsu | platforma teleradiologiczna | na przykład: badanie przyjęte, w opisie, opisane; zakres statusów i ich prezentację w RIS ustala się przy wdrożeniu |
| Opis podpisany | ORU (wynik) | platforma teleradiologiczna | treść opisu, dane lekarza opisującego, załączone dokumenty PDF i HL7 CDA |
Co to znaczy dla placówki
Integracja HL7 zmienia sposób pracy personelu: rejestratorka i technik zlecają opis we własnym RIS albo HIS, a lekarz oddziału czyta wynik tam, gdzie czyta wszystkie inne wyniki. W uzgodnionym zakresie nikt nie przepisuje opisu ani nie pobiera PDF z osobnego systemu; dane, których integracja nie przekazuje, personel uzupełnia w platformie teleradiologicznej. Telediagnosis ma ponad 80 wdrożonych integracji HL7 (dane własne, stan na 23.09.2026) z systemami wielu producentów; uruchomienie trwa od 3 dni roboczych do 3 tygodni od instalacji urządzenia dostępowego, średnio około tygodnia, a najkrótsze wdrożenie 2 dni (dane własne z wdrożeń Telediagnosis; czas liczony od instalacji urządzenia dostępowego w placówce; stan na 12.10.2026). Przykład: Szpital Powiatowy w Pyrzycach, gdzie integracja była gotowa w 7 dni roboczych od podpisania umowy.
O co zapytać przed podpisaniem umowy
Pytania do dostawcy RIS albo HIS placówki, zanim ustali się termin integracji:
- Czy system ma interfejs HL7 do zleceń wychodzących i wyników przychodzących od podmiotu zewnętrznego oraz jakie prace konfiguracyjne przewiduje i kto je wykonuje; te prace rozlicza dostawca systemu na podstawie umowy z placówką.
- Jakie dane kliniczne trafiają do komunikatu zlecenia. Od 2 kwietnia 2026 r. placówka przesyła wraz ze zleceniem skierowanie, informację o stanie zdrowia pacjenta w chwili wysłania zlecenia, dokumentację wcześniejszych badań przy kontynuacji diagnostyki lub leczenia oraz informację o zdarzeniach niepożądanych po podaniu środka kontrastującego, jeżeli wystąpiły (§ 4 pkt 5 rozporządzenia o standardach teleradiologii, Dz.U. 2019 poz. 834, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362). Tylko część systemów przekazuje komplet w HL7; brakujące dane placówka uzupełnia w platformie teleradiologicznej.
- Jak system przyjmuje wynik: czy zapisze treść opisu w polu wyniku, czy tylko załącznik PDF, i czy dokument HL7 CDA trafi do repozytorium dokumentacji, z którego placówka indeksuje go w Platformie P1.
- Jaką wersję HL7 v2 i jakie kodowanie znaków obsługuje system placówki? Obie strony muszą używać tego samego wydania i kodowania; to ustalenie techniczne między dostawcą systemu a zespołem Telediagnosis, które warto zamknąć przed testami.
- Czy dostawca przekaże katalog kodów badań do mapowania słowników i kto po stronie placówki go sprawdzi? Kod procedury z RIS musi odpowiadać procedurze w systemie teleradiologicznym, żeby zlecenie trafiło do właściwej modalności i trybu; słownik procedur z kodami eksportuje dostawca systemu placówki, a tabelę mapowania przygotowuje zespół techniczny Telediagnosis na etapie testów; po stronie placówki wystarczy osoba, która zgłosi każdy nowy kod badania dodany później w RIS.
- Które zmiany po wysłaniu zlecenia system przekaże komunikatem HL7? Zmiana trybu na CITO, anulowanie badania, korekta danych pacjenta i przyjęcie uzupełnionego opisu po rekonsultacji wymagają osobnych komunikatów; warto wiedzieć, które z nich RIS wysyła automatycznie, a które wymagają kontaktu z koordynatorem.
Najpierw DICOM, potem HL7, bez przerwy w opisach
Termin integracji HL7 zależy od dostawcy systemu szpitalnego, na który ani placówka, ani Telediagnosis nie mają pełnego wpływu. Dlatego w umowie z dostawcą teleradiologii warto przewidzieć start na połączeniu DICOM, uruchamianym w 1 dzień roboczy od instalacji urządzenia dostępowego, a przejście na HL7 wtedy, gdy dostawca RIS skończy swoją część. Proponowany zapis: „Do czasu uruchomienia integracji HL7 badania są przekazywane do opisu połączeniem DICOM, a zlecenia i odbiór opisów obsługiwane w platformie Wykonawcy; zmiana drogi integracji następuje po odbiorze testów, bez przerwy w świadczeniu usługi”.
Najczęstsze nieporozumienie
W rozmowach wdrożeniowych HL7 bywa utożsamiany z HL7 CDA albo z DICOM, a to trzy różne rzeczy. Komunikat HL7 w wersji 2 przenosi informację o zdarzeniu: zarejestrowano zlecenie, wydano wynik. HL7 CDA to standard struktury dokumentu klinicznego w XML, w którym zapisana jest treść opisu, a podpis lekarza wynika z przepisów o dokumentacji; dokument może podróżować wewnątrz komunikatu HL7 jako załącznik, ale komunikat i dokument mają różne role i różne wymagania. DICOM przenosi obrazy i powiązane z nimi dane z aparatu i PACS (obejmuje też obiekty nieobrazowe, na przykład raporty strukturalne). Samo hasło „integracja HL7” w zapytaniu ofertowym nie przesądza, o które warstwy chodzi; w umowie warto je nazwać osobno.
Co to znaczy dla radiologa
Radiolog nie widzi komunikatów HL7, ale odczuwa ich skutki. Przy dobrej integracji zlecenie przychodzi z danymi klinicznymi, skierowaniem i numerem zlecenia, który łączy je z obrazami, więc badanie jest kompletne, zanim trafi na listę roboczą. Przy integracji, w której RIS wysyła tylko minimum, brakujące informacje dopisuje placówka w platformie, a koordynatorki pilnują, żeby zrobiła to przed opisem. Podpisany opis wraca do szpitala automatycznie: radiolog nie wysyła niczego mailem ani nie loguje się do systemu placówki.
Standard i źródła
Standardy HL7 rozwija organizacja HL7 International (Health Level Seven International, założona w 1987 r.); w Polsce działa jej afiliacja HL7 Polska. Wersja 2 standardu, używana w komunikacji między systemami szpitalnymi od lat dziewięćdziesiątych, ma kolejne wydania (od 2.1 do 2.9) i pozostaje podstawą integracji radiologicznych, które wdraża Telediagnosis; wydanie 2.5 ma status normy międzynarodowej ISO/HL7 27931:2009. HL7 CDA (Clinical Document Architecture) to osobny standard dokumentów klinicznych w XML; jego polską implementację, w tym szablon opisu badania diagnostycznego, określa Polska Implementacja Krajowa HL7 CDA publikowana przez Centrum e-Zdrowia. HL7 FHIR to odrębna, nowsza rodzina specyfikacji tej samej organizacji, oparta na zasobach i interfejsach REST.
Dlaczego komunikat HL7 wygląda jak tekst z kreskami
Komunikat HL7 w wersji 2 to zwykły tekst, w którym pola oddziela kreska pionowa, a składniki pola daszek: dlatego nazwisko i imię pacjenta w segmencie PID wyglądają jak „KOWALSKI^JAN”. Ten format powstał w czasach, gdy liczył się każdy bajt przesyłany łączem szpitalnym, i okazał się na tyle praktyczny, że po kilkudziesięciu latach wciąż przenosi zlecenia radiologiczne w wielu systemach na świecie. Jego słabość to swoboda implementacji: dwa systemy mogą umieścić tę samą informację w różnych polach, a każdy szpital ma własne kody badań, więc integracja zaczyna się od uzgodnienia specyfikacji komunikatów i mapowania słowników procedur, a kończy testami na prawdziwych zleceniach. W praktyce wdrożeń Telediagnosis to ten etap, a nie technika, decyduje o tym, czy wdrożenie trwa trzy dni, czy trzy tygodnie.
Jak cytować to hasło
Redakcja Telediagnosis, hasło „HL7”, Telediagnosis, Słownik teleradiologii, 24 października 2026, https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/hl7/, wersja treści 2026-10-25b, identyfikator TD-WWW-HASLO-HL7-2026Q4. Definicja hasła i stan prawny słownika: https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/#hl7.
Źródło hasła: HL7 Version 2 (HL7 International).