HIS: Hospital Information System

Jak działa HIS w obiegu badania

W typowym szpitalu droga badania obrazowego zaczyna się w HIS i w HIS się kończy. Lekarz oddziału, poradni albo SOR wystawia w nim zlecenie na badanie z pytaniem klinicznym, informacją o stanie pacjenta i trybem (CITO, pilny, planowy). Zlecenie trafia do pracowni: do osobnego systemu RIS komunikatem HL7 albo do modułu radiologicznego wewnątrz HIS. Pracownia wykonuje badanie, obrazy idą do PACS, a zlecenie z danymi klinicznymi do systemu teleradiologicznego. Podpisany opis wraca komunikatem HL7 z treścią opisu oraz dokumentami PDF i HL7 CDA do systemu, z którego wyszło zlecenie, i pojawia się w dokumentacji pacjenta na oddziale.

Co to znaczy dla placówki

Dla dyrektora i działu IT HIS jest punktem, w którym decyduje się architektura integracji: z kim ją uzgadniać i ile potrwa. Gdy pracownia ma osobny RIS, zlecenie pokonuje zwykle dwie integracje (HIS do RIS, RIS do teleradiologii) i to dostawca RIS konfiguruje wymianę z teleradiologią; gdy funkcje RIS są modułem HIS, integracja jest zwykle jedna i uzgadnia się ją z dostawcą systemu głównego. Telediagnosis ma ponad 80 wdrożonych integracji HL7 (dane własne, stan na 23.09.2026) z systemami HIS, RIS i PACS producentów: Agfa, Alteris, CGM, Digra, Eskulap, Medinet, Mediqus, Orion, Pergamon, Philips, Pixel, Radpoint, Resqmed, Softmed, Synektik (dane własne, lista producentów według stanu na 12.10.2026); uruchomienie trwa od 3 dni roboczych do 3 tygodni od instalacji urządzenia dostępowego, średnio około tygodnia (dane własne z wdrożeń Telediagnosis; czas liczony od instalacji urządzenia dostępowego w placówce; stan na 12.10.2026).

O co zapytać przed podpisaniem umowy

Pytania do dostawcy HIS i do własnego działu IT, nie do dostawcy teleradiologii:

1. Skąd wychodzi zlecenie na badanie obrazowe: z osobnego RIS czy z modułu HIS, i który dostawca konfiguruje interfejs HL7 do podmiotu zewnętrznego? Od tej odpowiedzi zależy, ilu dostawców trzeba zaangażować i czyj harmonogram wyznacza termin.
2. Czy formularz zlecenia w HIS ma pola na dane wymagane przepisami i czy są one obowiązkowe przed wysłaniem? Od 2 kwietnia 2026 r. placówka przesyła wraz ze zleceniem skierowanie, informację o stanie zdrowia pacjenta w chwili wysłania zlecenia, dokumentację wcześniejszych badań przy kontynuacji diagnostyki lub leczenia oraz informację o zdarzeniach niepożądanych po podaniu środka kontrastującego, jeżeli wystąpiły (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 5, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362). Formularz, który pozwala zamknąć zlecenie bez tych danych, wytwarza niekompletne zlecenia, które wracają z pracowni albo z teleradiologii.
3. Czy wywiad kliniczny dociera do teleradiologii w całości? Przy dwóch integracjach pole z opisem stanu pacjenta przechodzi przez dwa interfejsy; limit znaków w jednym z nich może obciąć tekst i wtedy na stację radiologa trafia urwane zdanie. Test pełnej drogi komunikatu, od formularza w HIS do okna radiologa, jest częścią testów wdrożeniowych i warto o niego poprosić.
4. Jak HIS przyjmuje odebrany opis: czy zapisze treść w polu wyniku, dołączy PDF i dokument HL7 CDA do dokumentacji pacjenta i zmieni status zlecenia, czy część z tego trzeba zrobić ręcznie? To, co nie zapisze się automatycznie, obciąża rejestrację albo sekretariat medyczny.
5. Czy po odebraniu opisu HIS pozwala sprawozdać świadczenie i zaindeksować dokument EDM bez dodatkowych czynności? Dokument HL7 CDA do Platformy P1 przekazuje placówka; dostawca HIS powinien potwierdzić, że dokument zewnętrzny odebrany komunikatem HL7 trafia do repozytorium EDM i do sprawozdawczości tak samo jak opis sporządzony na miejscu.

Najczęstsze nieporozumienie

HIS i RIS bywają w dokumentacji zakupowej używane zamiennie, a to decyduje o tym, z kim placówka uzgadnia integrację. HIS to system części klinicznej i administracyjnej szpitala: przyjęcia, wypisy i pobyty pacjentów, oddziały i poradnie, apteka, rozliczenia z NFZ, sprawozdawczość do Platformy P1. RIS to system zakładu diagnostyki obrazowej: harmonogramy, listy robocze aparatów, obieg opisów, łączność z PACS. W części szpitali oba są pakietem jednego producenta i funkcje RIS pełni moduł HIS; wtedy integracja HL7 z teleradiologią idzie bezpośrednio z HIS. Zapytanie ofertowe, które wymaga „integracji z RIS” w szpitalu bez osobnego RIS, albo odwrotnie, wydłuża wdrożenie o wyjaśnienia, których można uniknąć jednym zdaniem o architekturze.

Co to znaczy dla radiologa

Radiolog nie loguje się do HIS szpitala, ale czyta to, co lekarz oddziału wpisał w jego formularzu. Precyzyjne pytanie kliniczne, informacja o stanie pacjenta i o zdarzeniach niepożądanych po środku kontrastującym, których przekazania wymaga rozporządzenie (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 5, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362), docierają na stację opisową w takiej postaci, w jakiej przepuścił je formularz HIS i interfejsy po drodze. Po podpisaniu opisu automatyczny zwrot do HIS sprawia, że lekarz prowadzący widzi dokument w swoim systemie bez pośrednictwa rejestracji; przy badaniach CITO to różnica liczona w minutach.

Standard i źródła

Zakres danych w zleceniu teleradiologicznym określa rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie standardów organizacyjnych opieki zdrowotnej w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej wykonywanej za pośrednictwem systemów teleinformatycznych (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 5, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362, obowiązuje od 2 kwietnia 2026 r.). Status opisu jako elektronicznej dokumentacji medycznej wynika z rozporządzenia w sprawie rodzajów elektronicznej dokumentacji medycznej (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1059). Wymianę komunikatów między HIS, RIS i systemem teleradiologicznym definiuje standard HL7 w wersji 2 (wydanie 2.5 jako norma ISO/HL7 27931:2009), a role systemów w obiegu zlecenia opisuje profil IHE Scheduled Workflow: HIS występuje w nim jako Order Placer (składający zlecenie), a RIS jako Order Filler (realizujący zlecenie).