Przejdź do treści
Słownik teleradiologii: Teleradiologia: pojęcia operacyjne

Zlecenie teleradiologiczne: skierowanie a zlecenie opisu

Zlecenie w teleradiologii to zestaw danych klinicznych i dokumentacji pacjenta, który placówka przesyła wraz z obrazami do lekarza opisującego. Od jego kompletności zależy, czy radiolog może ocenić obraz i odpowiedzieć na pytanie kliniczne bez zwrotu zlecenia do uzupełnienia.

Zlecenie teleradiologiczne (skierowanie a zlecenie opisu): Zlecenie teleradiologiczne to podstawa wykonania usługi opisu zdalnego: zestaw danych o pacjencie, badaniu i podmiocie zlecającym, który placówka przekazuje razem z obrazami. Według rozporządzenia o standardach teleradiologii zlecenie zawiera dane pacjenta, datę wykonania badania, informacje o rodzaju badania, metodzie obrazowania, parametrach fizycznych, środku kontrastującym i zakresie zobrazowanych struktur, oznaczenie osoby zlecającej, datę wystawienia zlecenia oraz nazwę, adres i identyfikator podmiotu zlecającego. Od 2 kwietnia 2026 r. wraz ze zleceniem placówka przesyła także skierowanie, informację o stanie zdrowia pacjenta w chwili wysłania zlecenia, dokumentację wcześniejszych badań przy kontynuacji diagnostyki lub leczenia oraz informację o zdarzeniach niepożądanych po podaniu środka kontrastującego, jeżeli wystąpiły.

W teleradiologii: Skierowanie to dokument lekarza kierującego na badanie; zlecenie to zamówienie opisu, które je zawiera i uzupełnia o dane kliniczne. Przy integracji HL7 zlecenie wychodzi z systemu RIS albo HIS placówki, przy połączeniu DICOM placówka wprowadza je w systemie teleradiologicznym. Niekompletne zlecenie wraca do placówki do uzupełnienia, a czas opisu liczy się od uzupełnienia.

Podstawa: Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 4 i 5 (pkt 5 w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362), § 6.

Jak działa zlecenie w teleradiologii

Obieg zaczyna się od skierowania: lekarz kierujący wystawia je na badanie obrazowe, a pracownia wykonuje ekspozycję. Potem podmiot zlecający przekazuje lekarzowi opisującemu dwie rzeczy: obrazy w standardzie DICOM i zlecenie opisu w systemie teleinformatycznym, z własnego systemu RIS albo HIS (przy integracji HL7) albo wprowadzone w systemie teleradiologicznym (przy połączeniu DICOM).

Rozporządzenie o standardach teleradiologii określa, co zawiera samo zlecenie (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 4): dane pacjenta (imię i nazwisko, adres, data urodzenia, PESEL albo inny identyfikator), datę wykonania badania, informacje o badaniu (rodzaj, metoda obrazowania i parametry fizyczne, ilość, rodzaj i droga podania środka kontrastującego, zakres zobrazowanych struktur), oznaczenie osoby zlecającej, datę wystawienia zlecenia oraz nazwę, adres i identyfikator podmiotu zlecającego (I część kodu resortowego) i podmiotu świadczącego. Osobno wymienia to, co placówka przesyła wraz ze zleceniem (§ 4 pkt 5, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362): przepis mówi o przesłaniu „wraz ze zleceniem” w systemie teleinformatycznym, a nie o jednym komunikacie technicznym. Gdy sposób wykonania badania, jakość obrazu albo dane kliniczne są niewystarczające do oceny obrazu, usługa nie jest wykonywana, a odmowa wymaga uzasadnienia i przekazania podmiotowi zlecającemu (§ 6).

Dane przesyłane wraz ze zleceniem od 2 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 5, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362)
ElementPrzepisRola przy opisie
Skierowanie§ 4 pkt 5 lit. acel badania i pytanie kliniczne lekarza kierującego
Informacja o stanie zdrowia pacjenta w chwili wysłania zlecenia§ 4 pkt 5 lit. baktualny kontekst kliniczny w momencie kierowania badania do opisu
Dokumentacja medyczna, w szczególności poprzednich badań radiologicznych§ 4 pkt 5 lit. cprzy kontynuacji postępowania diagnostyczno-terapeutycznego; podstawa oceny porównawczej
Informacja o zdarzeniach niepożądanych po podaniu środka kontrastującego§ 4 pkt 5 lit. djeżeli dotyczy; trafia też do treści opisu (§ 5 ust. 2 pkt 2 lit. b)

Co to znaczy dla placówki

Dla szpitala i przychodni § 4 pkt 4 i 5 znaczą tyle, że wysłanie z aparatu samych obrazów nie otwiera drogi do opisu. Przy integracji HL7 skierowanie i dane kliniczne wpisane w RIS albo HIS płyną w komunikacie zlecenia; elementy, których dany system nie eksportuje, personel uzupełnia w systemie teleradiologicznym. W modelu współpracy Telediagnosis sposób przekazywania tych danych ustala się przy wdrożeniu, a koordynatorki medyczne sprawdzają komplet zlecenia przed opisem; niekompletne zlecenie wraca do placówki do uzupełnienia i do tego czasu nie trafia do radiologa.

O co zapytać przed podpisaniem umowy

Pytania do dostawcy systemu RIS albo HIS i do własnego działu IT:

  1. Które pola skierowania z RIS albo HIS trafiają do komunikatu zlecenia HL7? Komunikat powinien przenosić treść skierowania i informację o stanie zdrowia pacjenta w chwili wysłania zlecenia (§ 4 pkt 5 lit. a i b); jeśli przenosi tylko część, trzeba ustalić, gdzie placówka uzupełnia resztę.
  2. Gdzie personel pracowni wprowadza dane o podanym środku kontrastującym i o powikłaniach? Ilość, rodzaj i droga podania są elementem zlecenia (§ 4 pkt 4 lit. c), a informacja o zdarzeniach niepożądanych idzie wraz ze zleceniem (§ 4 pkt 5 lit. d); oba wpisuje personel w miejscu badania, bo aparat ich w nagłówku obrazu nie zapisuje.
  3. Jak system przekazuje wcześniejszą dokumentację przy kontynuacji diagnostyki lub leczenia? Warto ustalić, co dołącza integracja HL7, a co pracownia dosyła z archiwum PACS, i kto o tym decyduje.
  4. Czy aparaty pobierają numer zlecenia z listy roboczej RIS (Modality Worklist)? Zgodny numer zlecenia w nagłówku obrazów i w komunikacie pozwala systemowi połączyć oba strumienie bez ręcznej korekty.
  5. Jak system odnotowuje zlecenia zwrócone do uzupełnienia? Kontrola jakości, którą placówka prowadzi z mocy rozporządzenia, obejmuje nadzór nad zgodnością i kompletnością informacji w skierowaniu oraz w opisie (§ 7 ust. 2 pkt 2) i nad przyczynami odmów (§ 7 ust. 2 pkt 5); zwroty do uzupełnienia są dla niej gotowym materiałem.
Praktyczna rada

Zapis w umowie: komplet zlecenia a początek pomiaru czasu opisu

Kompletność zlecenia decyduje o tym, od kiedy biegnie czas umowny opisu. W opisie przedmiotu zamówienia albo w umowie warto powiązać początek pomiaru z przekazaniem danych wymaganych przepisami. Proponowany zapis: „Czas umowny wykonania opisu biegnie od chwili przyjęcia w systemie teleinformatycznym Wykonawcy kompletnych obrazów badania oraz zlecenia zawierającego dane i dokumentację określone w § 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 kwietnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 834, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362)”. Taki zapis sprawia, że raport terminowości i obowiązek placówki czyta się tą samą miarą.

Najczęstsze nieporozumienie

W rozmowach wdrożeniowych zlecenie do teleradiologii bywa utożsamiane z listą roboczą aparatu (DICOM Worklist) albo z samym skierowaniem. Lista robocza przenosi z RIS na konsolę technika dane identyfikacyjne pacjenta, numer zlecenia i kod procedury, żeby obrazy dostały właściwe oznaczenie w nagłówku; nie niesie treści skierowania. Skierowanie to dokument lekarza kierującego na badanie. Zlecenie w teleradiologii obejmuje jedno i drugie: dane o pacjencie, badaniu i podmiocie zlecającym (§ 4 pkt 4) oraz przesyłane wraz z nim skierowanie, informację o stanie zdrowia w chwili wysłania zlecenia, dokumentację wcześniejszych badań przy kontynuacji diagnostyki lub leczenia i informację o zdarzeniach niepożądanych po środku kontrastującym, jeżeli wystąpiły (§ 4 pkt 5).

Co to znaczy dla radiologa

Radiolog opisujący zdalnie nie bada pacjenta, więc komplet zlecenia przekłada się wprost na bezpieczeństwo diagnostyczne: informacja o stanie zdrowia w chwili wysłania zlecenia, dane o środku kontrastującym i wcześniejsze badania pozwalają osadzić obraz w kontekście klinicznym i odpowiedzieć na pytanie lekarza kierującego. W Telediagnosis koordynatorki medyczne sprawdzają komplet, zanim badanie trafi na listę lekarza, a w godzinach największego obciążenia lekarze w trakcie specjalizacji z radiologii wykonują wstępną segregację medyczną badań dyżurowych i oznaczają stopień pilności; radiolog dostaje badanie gotowe do oceny, nie do dopytywania.

Standard i źródła

Zawartość zlecenia, dane przesyłane wraz z nim i warunki, w których usługa nie jest wykonywana, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 11 kwietnia 2019 r. w sprawie standardów organizacyjnych opieki zdrowotnej w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej wykonywanej za pośrednictwem systemów teleinformatycznych (Dz.U. 2019 poz. 834: § 4 pkt 4, § 4 pkt 5, § 6), zmienione rozporządzeniem z 13 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 362, obowiązuje od 2 kwietnia 2026 r.; nowe brzmienie § 4 pkt 5). Kontrolę jakości po stronie placówki, w tym nadzór nad kompletnością informacji w skierowaniu i opisie oraz nad przyczynami odmów, reguluje § 7 tego rozporządzenia.

Z praktyki

Obrazy TK przyszły, dane o kontraście nie

Typowa sytuacja, która wstrzymuje opis: pracownia wysyła badanie TK, na obrazach widać wzmocnienie po środku kontrastującym, ale w zleceniu nie ma rodzaju, ilości ani drogi podania, a skierowanie jest nieczytelne. Aparat tych danych w nagłówku DICOM nie zapisuje, więc opis, który musi je zawierać (§ 5 ust. 2 pkt 2 lit. b), nie jest kompletny w rozumieniu rozporządzenia, dopóki pracownia ich nie uzupełni; koordynator dzwoni do pracowni, a przy badaniu CITO te minuty liczą się do czasu, który placówka widzi jako czas na wynik. Stałe miejsce na dane o środku kontrastującym w RIS albo w formularzu zlecenia, ustalone przy wdrożeniu, zamyka tę przerwę u źródła.

Zapytaj o obieg zleceń w Twojej placówce
Cytowanie

Jak cytować to hasło

Redakcja Telediagnosis, hasło „Zlecenie teleradiologiczne”, Telediagnosis, Słownik teleradiologii, 24 października 2026, https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/zlecenie-teleradiologiczne/, wersja treści 2026-11-12, identyfikator TD-WWW-HASLO-ZLECENIE-TELERADIOLOGICZNE-2026Q4. Definicja hasła i stan prawny słownika: https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/#zlecenie-teleradiologiczne.

Źródła hasła: Rozporządzenie o standardach teleradiologii, § 4 pkt 4 i 5, § 6 (Dz.U. 2019 poz. 834, ISAP); Rozporządzenie zmieniające z 13 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 362, ISAP).

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania

Krótkie odpowiedzi na pytania, które padają najczęściej przy tym pojęciu.

Czym różni się skierowanie na badanie od zlecenia w teleradiologii?

Skierowanie to dokument lekarza kierującego pacjenta na badanie obrazowe, podstawa wykonania ekspozycji w pracowni. Zlecenie w teleradiologii to zamówienie opisu, które placówka przekazuje podmiotowi opisującemu wraz z obrazami: zawiera dane pacjenta, badania i podmiotu zlecającego (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 4), a od 2 kwietnia 2026 r. wraz z nim placówka przesyła skierowanie, informację o stanie zdrowia pacjenta w chwili wysłania zlecenia, dokumentację wcześniejszych badań przy kontynuacji diagnostyki lub leczenia i informację o zdarzeniach niepożądanych po podaniu środka kontrastującego, jeżeli wystąpiły (§ 4 pkt 5 w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362).

Kiedy placówka ma obowiązek przesłać wraz ze zleceniem wcześniejsze badania pacjenta?

Przy kontynuacji postępowania diagnostyczno-terapeutycznego: wtedy podmiot zlecający przesyła wraz ze zleceniem dokumentację medyczną pacjenta, w szczególności poprzednie badania radiologiczne (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 5 lit. c, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362). Przy badaniu pierwszorazowym obowiązek nie powstaje, ale wcześniejsze badanie, jeśli istnieje, i tak pomaga radiologowi.

Co się dzieje, gdy dane w zleceniu nie wystarczają do oceny obrazu?

Według rozporządzenia usługa teleradiologiczna nie jest wykonywana, jeżeli sposób wykonania badania, jakość obrazu lub dane kliniczne przesłane przez podmiot zlecający są niewystarczające do oceny obrazu, a odmowa wymaga uzasadnienia i przekazania podmiotowi zlecającemu (Dz.U. 2019 poz. 834, § 6). W Telediagnosis koordynatorki medyczne sprawdzają komplet zlecenia, zanim badanie trafi do radiologa; niekompletne zlecenie wraca do placówki z informacją, czego brakuje, a czas opisu liczy się od uzupełnienia.

Kto przekazuje informację o środku kontrastującym i powikłaniach po jego podaniu?

Placówka, bo to w jej pracowni środek jest podawany. Ilość, rodzaj i droga podania są elementem zlecenia (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 4 lit. c), a od 2 kwietnia 2026 r. wraz ze zleceniem placówka przesyła także informację o zdarzeniach niepożądanych po podaniu środka, jeżeli wystąpiły (§ 4 pkt 5 lit. d, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362). Na tej podstawie lekarz opisujący zapisuje w opisie dane o środku i o powikłaniach (§ 5 ust. 2 pkt 2 lit. b).