Tytuł: PACS: archiwum obrazów medycznych Adres kanoniczny: https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/pacs/ Opis: PACS (Picture Archiving and Communication System): jak działa archiwum obrazów, czym różni się od RIS i VNA, jak współpracuje z teleradiologią, pytania do IT. Identyfikator treści: TD-WWW-HASLO-PACS-2026Q4; wersja treści: 2026-10-25b # PACS: Picture Archiving and Communication System PACS to miejsce, w którym żyją obrazy badań. W teleradiologii jest źródłem badań wysyłanych do opisu i odpowiedzią na pytanie, czy radiolog zobaczy wcześniejsze badania pacjenta. Autor: [Redakcja Telediagnosis](https://telediagnosis.pl/o-nas/), Telediagnosis Sp. z o.o. Publikacja: 24 października 2026 Stan prawny słownika: 6 października 2026 Recenzja: [Kamila Karczewska](https://telediagnosis.pl/o-nas/#osoba-karczewska), Dyrektor Generalna, 24 października 2026 Weryfikacja techniczna: Szymon Kulawik, integracje i systemy, 25.10.2026 Czas czytania: około 8 minut **PACS (Picture Archiving and Communication System):** PACS to system archiwizacji i udostępniania cyfrowych obrazów medycznych. Obrazy z aparatów trafiają do PACS w standardzie DICOM, a lekarze przeglądają je na stacjach opisowych zamiast na błonach rentgenowskich. **W teleradiologii:** PACS szpitala jest zwykle źródłem badań wysyłanych do opisu: aparat albo PACS wysyła kopię badania do systemu teleradiologicznego, a obrazy w PACS placówki pozostają bez zmian. Opis wraca do systemu RIS lub HIS placówki (integracja HL7) albo jest pobierany z platformy teleradiologicznej (połączenie DICOM); nie jest odsyłany do PACS. System teleradiologiczny przechowuje kopię badania na czas opisu i, jeśli umowa to przewiduje, wcześniejsze badania pacjenta do oceny porównawczej. ## Jak działa PACS Aparat RTG, TK albo MR wysyła gotowe obrazy do PACS w standardzie DICOM. PACS zapisuje je razem z metadanymi: danymi pacjenta, rodzajem badania, numerem zlecenia, parametrami akwizycji. Lekarz otwiera badanie na stacji opisowej, a PACS przesyła mu obrazy; po latach to samo badanie można odszukać po pacjencie, dacie albo numerze zlecenia i zestawić z badaniem bieżącym. W praktyce PACS to zwykle trzy rzeczy: archiwum (serwery i macierze, coraz częściej z kopią w chmurze), przeglądarka diagnostyczna dla radiologów oraz przeglądarka kliniczna dla lekarzy oddziałów, zwykle w przeglądarce internetowej. Osobnym pojęciem jest VNA (Vendor Neutral Archive): archiwum niezależne od producenta, które przechowuje obrazy z wielu PACS i innych źródeł w jednym miejscu; duże szpitale wdrażają je, żeby wymiana PACS nie pociągała za sobą migracji całego archiwum, choć nie znosi to wszystkich prac przy takiej wymianie. Usługi DICOM, z których korzysta PACS i system teleradiologiczny | Usługa | Do czego służy | Gdzie pojawia się w teleradiologii | | --- | --- | --- | | C-STORE | przesłanie obrazów z aparatu albo z PACS do innego systemu | wysyłka badania z aparatu lub z PACS placówki do platformy teleradiologicznej | | C-FIND i C-MOVE | wyszukanie badań w archiwum i pobranie ich na żądanie | pobranie wcześniejszych badań pacjenta do oceny porównawczej, jeśli placówka to udostępni | | Modality Worklist | lista robocza aparatu z danymi pacjenta i zlecenia z RIS | numer zlecenia w obrazach, dzięki któremu opis może połączyć się z właściwym badaniem | | DICOMweb (WADO, QIDO, STOW) | wyszukiwanie, pobieranie i zapis obiektów przez protokół HTTP | podstawa przeglądarek internetowych obrazów; czy korzysta z niej konkretna platforma, określa jej dokumentacja | ## Co to znaczy dla placówki W teleradiologii PACS jest zwykle źródłem badań: aparat albo PACS wysyła kopię badania przez urządzenie dostępowe Telediagnosis do platformy teleradiologicznej, a obrazy w PACS placówki pozostają nietknięte. Połączenie DICOM uruchamiamy w 1 dzień roboczy od instalacji urządzenia dostępowego (dane własne z wdrożeń Telediagnosis; czas liczony od instalacji urządzenia dostępowego w placówce; stan na 12.10.2026); połączenie biegnie szyfrowanym tunelem VPN, a placówka otwiera mu jedynie dostęp do adresów z listy przekazanej działowi IT. ### O co zapytać przed podpisaniem umowy Pytania do dostawcy PACS i do własnego działu IT; wszystkie dotyczą konfiguracji, nie zakupu, a odpowiedzi warto mieć na piśmie przed wdrożeniem: 1. **Czy PACS obsługuje reguły automatycznego przekazywania (auto-forward) według aparatu, godziny albo oddziału?** To one pozwalają objąć opisem zdalnym tylko część badań, na przykład nocne i weekendowe, bez zmian na aparatach i bez pracy ręcznej; bez nich badania wysyłają aparaty bezpośrednio. 2. **Jak wcześniejsze badania pacjenta trafią do opisu razem z bieżącym: regułą wysyłki w PACS, ręcznie z konsoli technika, czy przez pobranie po numerze badania ze zlecenia HL7?** Od tej odpowiedzi zależy, czy badanie porównawcze dotrze do radiologa automatycznie, czy na prośbę koordynatorki o dosłanie; każda z dróg wymaga zgodnych identyfikatorów pacjenta i uprawnień w PACS. 3. **Kto po stronie placówki dopisze w PACS nowy węzeł DICOM (odbiorcę obrazów, identyfikowany przez AE Title) i skonfiguruje regułę wysyłki do opisu?** To zwykle konfiguracja, nie licencja, ale wymaga uprawnień administratora PACS albo zgłoszenia do serwisu producenta; od tego, kto i kiedy to zrobi, zależy termin pierwszego badania przesłanego do opisu. 4. **Gdzie ma wracać opis?** Przy HL7 do RIS albo HIS, przy DICOM do pobrania z platformy jako PDF i dokument HL7 CDA; opis nie jest odsyłany do PACS. Jeśli placówka chce mieć opis także przy obrazach w PACS, ustala to z dostawcą PACS albo RIS. 5. **Czy reguła wysyłki przekazuje wszystkie serie badania, w tym cienkowarstwowe serie TK do rekonstrukcji wielopłaszczyznowych?** Niepełne badanie oznacza kontakt z technikiem i ponowną wysyłkę, a przy CITO opóźnienie opisu. 6. **Co się dzieje, gdy PACS albo łącze placówki nie działa?** W procedurze pracowni warto opisać, czy skonfigurowano wysyłkę bezpośrednio z aparatów, kto ją uruchamia i jak personel dociera do wyników, na przykład w przeglądarce DICOM platformy. > **Praktyczna rada: Zapis w umowie: archiwum zostaje w placówce** > > Przesłanie obrazów do opisu nie zastępuje archiwum placówki. Dokumentację medyczną, w tym obrazy, przechowuje podmiot udzielający świadczeń przez 20 lat od końca roku ostatniego wpisu, a zdjęcia rentgenowskie przechowywane poza dokumentacją pacjenta przez 10 lat od końca roku, w którym wykonano zdjęcie (art. 29 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Dz.U. 2024 poz. 581 ze zm.). Proponowany zapis: „Obrazy przekazane do opisu Wykonawca przetwarza na podstawie umowy powierzenia na czas wykonania usługi i w uzgodnionym okresie po jej zakończeniu; archiwum właściwe dokumentacji obrazowej pozostaje w PACS Zamawiającego”. Taki zapis odpowiada na pytanie IOD o role stron przy dokumentacji obrazowej, zanim je zada. ## Najczęstsze nieporozumienie W dokumentacji zakupowej PACS bywa traktowany jako jedyny system potrzebny do obiegu badań w teleradiologii. PACS przechowuje i przesyła obrazy z nagłówkiem technicznym badania, ale zwykle nie prowadzi skierowania, informacji o stanie zdrowia pacjenta ani zwrotu podpisanego opisu; tym zajmuje się RIS albo HIS. Placówka, która połączy z teleradiologią sam PACS, ma automatyczną wysyłkę obrazów, a zlecenia i odbiór opisów obsługuje w platformie teleradiologicznej. W modelu Telediagnosis to zwykle pierwszy etap: najpierw połączenie obrazowe z PACS, potem wymiana zleceń i opisów z RIS przez HL7, jeśli placówka i dostawca tak ustalą. ## Co to znaczy dla radiologa Radiolog opisujący zdalnie pracuje na kopii badania w systemie teleradiologicznym, nie w PACS szpitala. Obrazy otwiera w przeglądarce diagnostycznej na stacji opisowej z monitorem diagnostycznym; w Telediagnosis to przeglądarka Dicompass, a po uzgodnieniu własna przeglądarka lekarza. Badania porównawcze widzi wtedy, gdy placówka je przekazała albo gdy wcześniejsze badanie pacjenta było opisywane w Telediagnosis i identyfikatory pacjenta się zgadzają. Komplet materiału zależy od reguł eksportu w PACS placówki: gdy do opisu trafiają tylko serie przeglądowe TK o grubych warstwach, bez serii cienkowarstwowych, radiolog nie wykona rekonstrukcji w trzech płaszczyznach ani nie zmierzy drobnych zmian, a koordynator musi prosić technika o dosłanie brakujących serii. Opis i podpis elektroniczny powstają w systemie teleradiologicznym; w standardowym modelu radiolog zdalny nie ma dostępu do PACS placówki i go nie potrzebuje; inne warianty wymagają osobnych uzgodnień z placówką. ## Standard i źródła W wymianie obrazów PACS opiera się na standardzie DICOM: formacie pliku, usługach sieciowych i dokumentach zgodności (conformance statement), które producenci publikują dla swoich systemów. Przy integracji dwóch systemów porównuje się właśnie te dokumenty, jakie klasy obiektów (SOP Class) i jakie usługi obsługuje każda strona, a potem potwierdza to testem transmisji. Profile obiegu obrazów w szpitalu opisuje IHE Radiology, a okres przechowywania obrazów po stronie placówki wynika z art. 29 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 581 ze zm.): 20 lat dla dokumentacji medycznej, licząc od końca roku ostatniego wpisu, i 10 lat dla zdjęć rentgenowskich przechowywanych poza dokumentacją pacjenta, licząc od końca roku wykonania zdjęcia, z wyjątkami wskazanymi w ustawie. Obowiązek ustawowy dotyczy podmiotu udzielającego świadczeń; obowiązki dostawcy PACS i dostawcy opisów określa umowa. > **Warto wiedzieć: Ile ważą badania** > > Orientacyjnie: jedno zdjęcie RTG klatki piersiowej to kilkanaście megabajtów, badanie TK głowy kilkaset megabajtów, a TK wielofazowe z cienkimi warstwami albo MR z wieloma sekwencjami może przekroczyć gigabajt. Standard DICOM dopuszcza zarówno kompresję bezstratną, jak i stratną (JPEG, JPEG 2000); w teleradiologii obowiązuje bezstratna, bo stratna mogłaby usunąć drobne zmiany, a wymaga tego rozporządzenie o standardach teleradiologii (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 3 lit. e: zachowanie kompresji bezstratnej danych obrazowych). To dlatego przy wdrożeniu Telediagnosis sprawdza przepustowość łącza placówki, a nie tylko konfigurację PACS. > **Cytowanie: Jak cytować to hasło** > > Redakcja Telediagnosis, hasło „PACS”, Telediagnosis, Słownik teleradiologii, 24 października 2026, https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/pacs/, wersja treści 2026-10-25b, identyfikator TD-WWW-HASLO-PACS-2026Q4. Definicja hasła i stan prawny słownika: https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/#pacs. > > Źródła hasła: [Standard DICOM (dicomstandard.org)](https://www.dicomstandard.org/); [IHE Radiology Technical Framework (ihe.net)](https://www.ihe.net/resources/technical_frameworks/#radiology); [Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, art. 29 (Dz.U. 2024 poz. 581, ISAP)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000581). ## Najczęstsze pytania Krótkie odpowiedzi na pytania, które padają najczęściej przy tym pojęciu. ### Czy opis zdalny wraca do PACS placówki? Przy integracji HL7 opis wraca do systemu RIS albo HIS placówki jako komunikat z treścią opisu oraz dokumentami PDF i HL7 CDA. Przy połączeniu DICOM placówka pobiera opis z platformy teleradiologicznej; opis nie jest odsyłany do PACS. W obu drogach obrazy pozostają w PACS placówki. ### Czy placówka bez PACS może korzystać z teleradiologii? Tak, jeśli aparat obsługuje wysyłkę DICOM. Badania można wysyłać do opisu bezpośrednio z aparatu; aparat wysyła kopię badania do systemu teleradiologicznego tak samo, jak wysyłałby ją do PACS. Platforma Telediagnosis ma wbudowaną przeglądarkę DICOM, więc personel placówki może na życzenie przeglądać przesłane badania w przeglądarce. ### Czy radiolog zdalny widzi wcześniejsze badania pacjenta? Widzi te, które placówka przekazała razem ze zleceniem, oraz te, które były już opisywane w Telediagnosis, o ile identyfikatory pacjenta się zgadzają. Telediagnosis nie przeszukuje automatycznie archiwum PACS placówki w poszukiwaniu wcześniejszych badań; w części integracji HL7 działa natomiast automatyczne pobranie z PACS obrazów badania wskazanego w zleceniu, po numerze badania i identyfikatorze pacjenta, które rozwiązuje problem rozsynchronizowania wysyłki HL7 i DICOM, a nie zastępuje przekazania badań porównawczych. Od 2 kwietnia 2026 r. placówka zlecająca ma obowiązek przesłać wraz ze zleceniem dokumentację wcześniejszych badań radiologicznych przy kontynuacji postępowania diagnostyczno-terapeutycznego (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 5 lit. c, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362), więc to pracownia decyduje, co radiolog zobaczy obok badania bieżącego. ### Czy przesłanie badań do teleradiologii zastępuje archiwizację obrazów w placówce? Nie. Obrazy przesłane do opisu są kopią przetwarzaną na podstawie umowy powierzenia; dokumentację medyczną, w tym obrazy, przechowuje podmiot udzielający świadczeń przez 20 lat od końca roku ostatniego wpisu, a zdjęcia rentgenowskie przechowywane poza dokumentacją pacjenta przez 10 lat od końca roku, w którym wykonano zdjęcie (art. 29 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Dz.U. 2024 poz. 581 ze zm., z wyjątkami wskazanymi w ustawie). Archiwum PACS placówki pozostaje więc archiwum właściwym, niezależnie od współpracy z teleradiologią. ### Co się dzieje, gdy PACS placówki ma awarię? Jeśli taką drogę przygotowano i przetestowano przy wdrożeniu, badania można wysyłać do opisu bezpośrednio z aparatów, z pominięciem PACS, a przeglądać je w przeglądarce DICOM platformy teleradiologicznej. Szczegóły trybu awaryjnego dla konkretnej placówki opisuje umowa i ustalenia z działem IT przy wdrożeniu. ## Co czytać razem z hasłem PACS Kategoria „Standardy i systemy IT” w słowniku ma 7 haseł; poniżej te, do których hasło PACS odsyła. ### DICOM Standard obrazów medycznych. [Czytaj pełne hasło](https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/dicom/) ### RIS System pracowni radiologicznej. [Czytaj pełne hasło](https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/ris/) ### Cały słownik teleradiologii Wszystkie hasła z kategorii „Standardy i systemy IT” i pozostałych kategorii w jednym miejscu, ze stanem prawnym i zasadami cytowania. [Otwórz słownik](https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/#systemy) ## Gdzie to pojęcie pracuje na stronie ### Integracja DICOM i HL7 krok po kroku Jak badania z PACS trafiają do opisu i jak wraca opis: dwie drogi, czasy, co przygotowuje placówka. [Czytaj odpowiedź](https://telediagnosis.pl/baza-wiedzy/integracja-dicom-hl7/) ### Jak wygląda zdalny opis badania Droga badania od zlecenia do opisu, podpis, dokumentacja medyczna i rekonsultacja. [Czytaj odpowiedź](https://telediagnosis.pl/baza-wiedzy/zdalny-opis-badania/) ------------------------------------------------------------------------------ Ten plik jest wersją Markdown strony https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/pacs/ wygenerowaną z jej treści przy buildzie. Adres do cytowania: https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/pacs/. Indeks strony dla systemów AI: https://telediagnosis.pl/llms.txt (tam też zasady cytowania i użycia treści przez systemy AI). © 2026 Telediagnosis Sp. z o.o.