Tytuł: Opis TK i RTG CITO do 2 godzin: co oznacza Adres kanoniczny: https://telediagnosis.pl/baza-wiedzy/czas-opisu-cito/ Opis: Opis CITO do 2 godzin dla TK i RTG: od kiedy liczy się czas, kto opisuje tomografię w nocy, co musi być w zleceniu i jak sprawdzić dotrzymanie czasu. Identyfikator treści: TD-WWW-ODP-CITO-2026Q4; wersja treści: 2026-10-24 # Co oznacza opis CITO w czasie do 2 godzin i jak to sprawdzić? Czas opisu CITO jest zobowiązaniem umownym, nie ustawowym, więc istotne jest to, od jakiego momentu jest liczony, jak jest mierzony i jaki odsetek wszystkich badań CITO mieści się w tym czasie. Autorzy: [Piotr Nguyen-Słowiński](https://telediagnosis.pl/o-nas/#osoba-nguyen), Członek Zarządu, współwłaściciel; [lek. Magdalena Hevelke](https://telediagnosis.pl/o-nas/#osoba-hevelke), Dyrektor Medyczna Publikacja: 18 października 2026, aktualizacja 24 października 2026 Stan prawny: 14 października 2026 (Dz.U. 2019 poz. 834 ze zmianą Dz.U. 2026 poz. 362) Recenzja medyczna: [lek. Magdalena Hevelke](https://telediagnosis.pl/o-nas/#osoba-hevelke), Dyrektor Medyczna, 23 października 2026 Czas czytania: około 8 minut **Opis CITO w czasie do 2 godzin oznacza w Telediagnosis, że opis badania RTG albo TK zleconego w trybie CITO trafia do placówki najpóźniej 2 godziny po przyjęciu zlecenia w systemie teleradiologicznym.** Czas jest zapisany w umowie z placówką i mierzony w systemie, a nie deklarowany. W okresie 2017–09.2026 w tym czasie przekazaliśmy 97% opisów CITO (1 276 833 opisów; dane własne, 2017–09.2026; definicja terminowości: telediagnosis.pl/wyniki/). ## Trzy tryby opisu i ich czasy Tryby opisu badań w standardowej umowie Telediagnosis | Tryb | Dla jakich badań | Czas opisu | | --- | --- | --- | | CITO (RTG i TK) | badania z SOR i izby przyjęć oraz badania w stanach bezpośredniego zagrożenia życia | do 2 godzin od przyjęcia zlecenia | | Pilny | badania pacjentów oddziałów szpitalnych | do 48 godzin | | Planowy | badania ambulatoryjne | termin ustalony z placówką | > **Co wynika z przepisów: CITO nie jest pojęciem ustawowym** > > Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie standardów organizacyjnych teleradiologii (Dz.U. 2019 poz. 834, ze zmianą Dz.U. 2026 poz. 362) nie określa maksymalnego czasu opisu, ani w trybie CITO, ani w innych trybach. Czas opisu jest wyłącznie zobowiązaniem umownym między placówką a dostawcą, dlatego o tym, co placówka może egzekwować, decyduje treść umowy, nie hasło z oferty. ## Od jakiego momentu liczy się czas Zapis „do 2 godzin” może znaczyć trzy różne rzeczy, zależnie od tego, od którego zdarzenia liczony jest czas: od wykonania badania, od wysłania obrazów z placówki albo od przyjęcia zlecenia w systemie teleradiologicznym. W Telediagnosis czas liczy się od przyjęcia zlecenia w systemie, czyli od chwili, gdy badanie i zlecenie są kompletne i radiolog może zacząć opis. Czas wysyłki zależy od łącza i od wielkości badania, więc przy porównywaniu ofert warto zapytać każdego dostawcę o deklarowany punkt startu i zapisać go w umowie. ## Co dzieje się w czasie dwóch godzin Badania CITO nie czekają w jednej kolejce. W godzinach największego obciążenia przechodzą wstępną segregację medyczną: lekarze w trakcie specjalizacji z radiologii oznaczają stopień pilności zlecenia, zanim badanie trafi na listę radiologa, a badanie oznaczone jako ratujące życie od razu zgłaszają koordynatorkom, które przekazują je specjaliście; koordynatorki medyczne pilnują terminowości według czasu z umowy, poza godzinami triażu nadzorują listę i przekazują pilne prośby placówek: - badanie z podejrzeniem udaru albo zatorowości płucnej jest opisywane przed badaniami pacjentów w stanie stabilnym, - przypadek udarowy albo stan bezpośredniego zagrożenia życia zgłoszony przez placówkę trafia do opisu bezpośrednio po zgłoszeniu, - dyżur pełni jednocześnie kilku do kilkunastu radiologów, więc kilka badań CITO z różnych szpitali jest opisywanych równolegle. W 2025 roku opisywaliśmy średnio 768 badań CITO dziennie (dane własne, 2025). Opis CITO dotyczy też szpitalnych oddziałów ratunkowych: opisujemy badania dla około 60 z 251 SOR-ów w Polsce, blisko co czwartego (251 SOR-ów: ewidencja SOR w systemie RPRM, stan na 6.10.2026; około 60: szacunek własny). ## Opis TK w trybie CITO: co jest inne niż przy RTG W trybie CITO najwięcej zależy od tomografii. W 2025 roku opisaliśmy 242 455 badań TK, 73 razy więcej niż w 2017 roku (dane własne, arkusz badań 2017–2026), a to właśnie TK głowy, klatki piersiowej i jamy brzusznej z SOR najczęściej dostaje tryb CITO. Czas umowny jest ten sam co dla RTG, do 2 godzin od przyjęcia zlecenia, ale droga do opisu różni się w czterech punktach i każdy z nich ma wpływ na to, kiedy lekarz SOR dostanie odpowiedź. **Kto opisuje.** Rozporządzenie wymaga, żeby badanie TK, tak jak MR i cyfrową angiografię subtrakcyjną, opisywał lekarz ze specjalizacją II stopnia albo tytułem specjalisty w dziedzinie radiologii (w rozporządzeniu: rentgenodiagnostyki, radiologii, radiodiagnostyki lub radiologii i diagnostyki obrazowej); przy badaniach radiograficznych dopuszcza także lekarza ze specjalizacją I stopnia (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 2). Pytanie „kto opisze TK w nocy” jest więc pytaniem o obsadę dyżuru specjalistami, nie o dostępność jakiegokolwiek radiologa. W Telediagnosis koordynator przypisuje badanie TK lekarzowi z wymaganymi kwalifikacjami, a dyżur pełni jednocześnie kilku do kilkunastu radiologów (dane własne, grafiki dyżurów 2026), więc opis tomografii o trzeciej w nocy nie zależy od jednej osoby. **Ile danych wędruje.** Zdjęcie RTG to jeden albo kilka obrazów; badanie TK to serie liczące od kilkuset do kilku tysięcy obrazów, często w kilku fazach po podaniu środka kontrastującego i z rekonstrukcjami w różnych płaszczyznach. Czas wysyłki z placówki, zależny od łącza i od kolejki w PACS, jest przy TK odczuwalny, dlatego punkt startu pomiaru („od przyjęcia kompletnego zlecenia w systemie”) ma tu większe znaczenie niż przy RTG. Radiolog zaczyna, gdy ma komplet serii; badanie, w którym brakuje jednej z faz, wraca do placówki do uzupełnienia i czas liczy się od uzupełnienia. **Czego nie ma w obrazie.** Opis TK musi zawierać ilość, rodzaj i drogę podania środka kontrastującego, a od 2 kwietnia 2026 roku także informację o powikłaniach po jego podaniu, jeżeli wystąpiły (Dz.U. 2019 poz. 834, § 5 ust. 2 pkt 2 lit. b, ze zmianą Dz.U. 2026 poz. 362). Wzmocnienie widać na obrazie, ale danych o środku nie: wpisuje je pracownia i przekazuje w zleceniu. Przy badaniu CITO brakujące pole oznacza telefon koordynatora do pracowni i minuty, które liczą się do czasu opisu. **Pytanie kliniczne i wcześniejsze badania.** TK z SOR jest najczęściej badaniem „na wykluczenie”: udaru, krwawienia wewnątrzczaszkowego, zatorowości płucnej, obrażeń po urazie. Radiolog odpowiada szybciej i precyzyjniej, gdy zlecenie mówi wprost, co wykluczyć, i gdy ma poprzednie badanie do porównania; rozporządzenie wymaga przekazania wraz ze zleceniem informacji o stanie zdrowia pacjenta i dokumentacji wcześniejszych badań przy kontynuacji diagnostyki lub leczenia (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 5, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 362). Zlecenie, w którym zamiast pytania klinicznego jest samo „TK głowy CITO”, nie daje radiologowi tego, czego wymaga przepis, i wydłuża drogę do odpowiedzi, na którą czeka lekarz SOR. > **Dla pracowni i SOR: Jak skrócić czas opisu TK CITO po stronie placówki** > > Trzy ustawienia, które nie kosztują nic poza jedną rozmową z działem IT, a odejmują od czasu opisu minuty, na które dostawca nie ma wpływu: **zlecenie wysyłane do systemu teleradiologicznego przed badaniem**, nie po nim, bo wtedy obrazy z aparatu od razu łączą się ze zleceniem; **pola „pytanie kliniczne” i „środek kontrastujący” ustawione w RIS jako wymagane** przed wysłaniem zlecenia; **automatyczna wysyłka wszystkich serii** z aparatu albo z PACS, bez ręcznego wybierania faz przez technika. Przy integracji HL7 pierwsze dzieje się samo, dwa pozostałe to konfiguracja po stronie placówki. ## Jak sprawdzić, czy dostawca dotrzymuje czasu Pojedynczy opis bywa gotowy wcześniej. Dla SOR-u liczy się co innego: jaki odsetek **wszystkich** badań CITO, także w nocy, w niedzielę i w święta, trafia do placówki w czasie zapisanym w umowie. Przy porównywaniu ofert warto poprosić każdego dostawcę o to samo zestawienie z systemu za ostatnie 12 miesięcy: 1. odsetek opisów CITO przekazanych w umownym czasie, 2. definicję momentu, od którego liczony jest czas, 3. sposób pomiaru: czas rejestrowany w systemie teleradiologicznym, nie deklarowany. Rzeczywisty czas opisu zarejestrowany w systemie to TAT, a zobowiązanie z umowy to [SLA](https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/sla/); dopiero zestawienie obu pokazuje, czy obietnica jest dotrzymywana. Telediagnosis publikuje odsetek opisów w umownym czasie i jego definicję na stronie [Wyniki i dane](https://telediagnosis.pl/wyniki/#cito). ## Co zapisać w umowie Dobrze napisany zapis o czasie opisu ma cztery elementy: 1. **Czas i tryb:** ile godzin dla opisu badania w trybie CITO, pilnego i planowego, dla jakich modalności. 2. **Punkt startu:** od jakiego zdarzenia w systemie liczony jest czas. 3. **Sposób pomiaru:** jasno określony punkt rozpoczęcia pomiaru czasu i zdarzenie, które go kończy; czas mierzony w systemie teleradiologicznym, nie deklarowany. 4. **Skutki przekroczenia:** sposób eskalacji i procedura zgłaszania zastrzeżeń do opisu. > **Cytowanie: Jak cytować ten artykuł** > > Piotr Nguyen-Słowiński i lek. Magdalena Hevelke, „Co oznacza opis CITO w czasie do 2 godzin i jak to sprawdzić?”, Telediagnosis, Baza wiedzy, 18 października 2026 (aktualizacja 24 października 2026), https://telediagnosis.pl/baza-wiedzy/czas-opisu-cito/, wersja treści 2026-10-24, identyfikator TD-WWW-ODP-CITO-2026Q4. Fragmenty i liczby z artykułu można przytaczać z podaniem powyższego źródła; przy danych własnych Telediagnosis prosimy podać źródło i okres wskazane przy cytowanej wartości, a przy danych zewnętrznych źródło wskazane w tekście. ## Najczęstsze pytania Krótkie odpowiedzi na pytania, które padają najczęściej po lekturze tego materiału. ### Czy 2 godziny liczy się od wykonania badania? Nie. W Telediagnosis czas opisu CITO liczy się od przyjęcia zlecenia w systemie teleradiologicznym, czyli od chwili, gdy badanie i zlecenie są w systemie i radiolog może zacząć opis. Czas wykonania badania i wysyłki obrazów z placówki nie jest wliczany, dlatego w umowie warto opisać oba momenty. Zlecenie bez skierowania albo danych klinicznych wraca do placówki do uzupełnienia i czas liczy się od uzupełnienia; tak samo w trybie pilnym i planowym. ### Czy tryb CITO działa w nocy, w weekendy i w święta? Tak. Opisy CITO przyjmujemy całą dobę, 365 dni w roku, także w święta; dyżur pełni jednocześnie kilku do kilkunastu radiologów (dane własne, grafiki dyżurów 2026), więc czas opisu nie zależy od dostępności jednej osoby. ### Kto może opisać TK w trybie CITO? Lekarz ze specjalizacją II stopnia albo tytułem specjalisty w dziedzinie radiologii (w rozporządzeniu: rentgenodiagnostyki, radiologii, radiodiagnostyki lub radiologii i diagnostyki obrazowej); rozporządzenie o standardach teleradiologii wymaga tego przy TK, MR i cyfrowej angiografii subtrakcyjnej, a przy badaniach radiograficznych dopuszcza także lekarza ze specjalizacją I stopnia (Dz.U. 2019 poz. 834, § 4 pkt 2). W Telediagnosis koordynator przypisuje badanie TK lekarzowi z wymaganymi kwalifikacjami, także w nocy i w święta. ### Czy opis TK CITO ma inny czas umowny niż RTG? Nie, w standardowej umowie Telediagnosis oba mają czas do 2 godzin od przyjęcia zlecenia. Różni się droga do opisu: badanie TK to serie liczące setki obrazów, często w kilku fazach, a opis musi zawierać dane o środku kontrastującym przekazane przez pracownię; dlatego przy TK szczególnie liczy się komplet serii i zlecenia w chwili przyjęcia, od której liczony jest czas. ### Czy rezonans magnetyczny można zlecić w trybie CITO? W standardowej umowie Telediagnosis tryb CITO obejmuje badania RTG i TK. Badania MR opisujemy w trybie pilnym, do 48 godzin, i planowym, w terminie ustalonym z placówką. ### Co się dzieje, gdy opis CITO przekroczy czas z umowy? Skutki przekroczenia określa umowa z placówką. Dlatego moment, od którego liczony jest czas, i sposób jego pomiaru powinny być zapisane w umowie, a placówka powinna mieć dostęp do zestawienia rzeczywistych czasów opisu z systemu dostawcy. ## Inne pytania, które padają przed wyborem dostawcy ### Ile kosztuje teleradiologia i od czego zależy cena opisu? W modelu opłaty za opis opisy są rozliczane według wykonanych badań, a cena jednego opisu zależy od modalności, trybu i rodzaju badania. Co jest w cenie, za co placówka nie płaci i jakie dane przygotować do wyceny. [Czytaj odpowiedź](https://telediagnosis.pl/baza-wiedzy/ile-kosztuje-teleradiologia/) ### Jak wygląda integracja teleradiologii z systemem szpitala: DICOM i HL7 Placówka łączy się z Telediagnosis przez DICOM albo przez HL7. Obie drogi zaczynają się od instalacji urządzenia dostępowego w sieci placówki i nie wymagają zmian w aparatach; różnią się tym, gdzie personel zleca badania i odbiera opisy, oraz czasem uruchomienia. [Czytaj odpowiedź](https://telediagnosis.pl/baza-wiedzy/integracja-dicom-hl7/) ### Jak wygląda zdalny opis badania: kto opisuje, jak podpisuje i jak zgłosić wątpliwości? Za zdalnym opisem badania stoi konkretny lekarz: ocenia obrazy, sporządza opis i podpisuje go elektronicznie, a przy TK, MR i MMG jest to zawsze specjalista radiologii. Wyjaśniamy, jak badanie trafia do radiologa, jak placówka odbiera opis i co może zrobić, gdy potrzebuje wyjaśnień. [Czytaj odpowiedź](https://telediagnosis.pl/baza-wiedzy/zdalny-opis-badania/) ## Co jeszcze warto przeczytać ### Tryb CITO w danych Liczba opisów CITO według lat, udział CITO w opisach i definicja terminowości. [Zobacz dane](https://telediagnosis.pl/wyniki/#cito) ### Oferta dla SOR-ów i izb przyjęć Badanie CITO od zlecenia do opisu, organizacja dyżuru i uruchomienie bez przerwy w pracy oddziału. [Zobacz ofertę](https://telediagnosis.pl/dla-sor/) ### Hasło: SLA Umowny czas opisu. Pełne hasło w słowniku teleradiologii. [Czytaj pełne hasło](https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/sla/) ### Słownik teleradiologii Definicje pojęć z tego artykułu: TK, Środek kontrastujący, Teleradiologia, CITO, TAT. [Otwórz słownik](https://telediagnosis.pl/slownik-teleradiologii/#tk) ------------------------------------------------------------------------------ Ten plik jest wersją Markdown strony https://telediagnosis.pl/baza-wiedzy/czas-opisu-cito/ wygenerowaną z jej treści przy buildzie. Adres do cytowania: https://telediagnosis.pl/baza-wiedzy/czas-opisu-cito/. Indeks strony dla systemów AI: https://telediagnosis.pl/llms.txt (tam też zasady cytowania i użycia treści przez systemy AI). © 2026 Telediagnosis Sp. z o.o.